Ian Ouwendijk

Menig oud-zeeman denkt met weemoed terug aan de jaren direct na de Tweede Wereldoorlog. Varen was toen nog gezellig, de schepen uit die jaren waren nog echte schepen en de sfeer aan boord was gemoedelijker dan tegenwoordig. Tenminste: zo wordt er over die periode gepraat in onze familie, die talrijke oud-zeelieden kent. Op verjaardagen en andere huiselijke hoogtepunten wordt er dan ook heel wat af gemopperd op de scheepvaart van nu, terwijl die uit de jaren ’50, ’60 en ook wel ’70 juist op een voetstuk wordt geplaatst. Dat waren nog eens tijden! Zo af en toe verschijnt er een boek dat die opvatting bevestigt en dat dan ook snel door onze familie schuift, want iedereen wil het lezen. Opnieuw is er zo’n boek uitgekomen onder de veelzeggende titel ‘Zilte Klets. Verhalen van een grijze zeeman’. Schrijver is Ian Ouwendijk, die een paar jaar geleden ook al eens zo’n bestseller, tenminste voor mijn familie, publiceerde: ‘Potjestijd’ over zijn jaren bij de offshorerederij Smit Lloyd. Mijn recensie-exemplaar daarvan staat nu stukgelezen in de boekenkast. Brood op zee Ouwendijk zal ook met dit boek weer veel succes hebben, daar ben ik zeker van. Het speelt in de tijd waarin mijn bejaarde familieleden voeren, toen de Nederlandse koopvaardij een ware glorietijd beleefde. Gevaren werd op snel gelijnde, prachtige schepen, waarover Arne Zuidhoek ooit een boek schreef onder de titel ‘Het leken wel jachten’. De grote rederijen waren allemaal in Rotterdam en Amsterdam gevestigd en bezaten soms wel 40 of meer schepen. Op al die schepen waren veel bemanningsleden nodig, veel meer dan nu, zodat een groot deel van de Nederlandse bevolking toen zijn brood op zee verdiende. Het leven aan boord in die tijd wordt nu dan wel geromantiseerd, maar was in feite lang niet altijd gemakkelijk. Soms was men maandenlang van huis. Kom daar als reder nu eens mee aan. De opvarenden, soms voeren op een schip meer dan 50 man, waren helemaal op elkaar aangewezen waardoor er een nauwe band tussen hen ontstond. Soms kon op een reis vriendschap voor het leven ontstaan. Natuurlijk, er gebeurde ook wel eens iets dat leidde tot onenigheid of ruzie, maar saamhorigheid voerde meestal de boventoon. Want iedereen zat immers letterlijk en figuurlijk in hetzelfde schuitje. Rooie oortjes Ian Ouwendijk begon zijn zeemansloopbaan in 1961 als stuurmansleerling bij de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd en de Verenigde Nederlandse Scheepvaartbedrijven. Na een loopbaan bij diverse andere rederijen als derde, tweede en eerste stuurman kwam hij in 1974 bij Smit Lloyd terecht, waar hij voer als stuurman en kapitein. In 2000 trad hij vervroegd uit. Momenteel is hij in de offshore nog actief als marine consultant. Intussen kijkt hij terug op een mooie en fijne tijd, zo meldt de flaptekst op zijn nieuwe boek. Geïnspireerd door de vele positieve reacties op ‘Potjestijd’ heeft hij ‘Zilte Klets’ nog meer anekdotes uit zijn varenstijd opgetekend.Die beslaan zijn hele zeemansloopbaan, waarin natuurlijk Smit Lloyd weer ruim is vertegenwoordigd. Ouwendijk neemt de lezer ook in zijn nieuwe boek mee terug naar de tijd van een halve eeuw geleden. De tijd van het rechttoe-rechtaan-schip, vol van tradities waarin het eerlijke handwerk van de zeeman nog centraal stond. De tijd vóór ook in de scheepvaart efficiency en hightech toesloegen. Over de inhoud van deze kostelijke anekdotes vertel ik niets, dat zou het plezier van de lezer in deze prachtige zeemansverhalen alleen maar vergallen. Maar ik kan u verzekeren dat het, vaak proestend van het lachen, met rooie oortjes heb gelezen. Het wachten is nu op de vraag van al die oud-zeelieden in de familie of ze het boek ‘misschien eventjes mogen lenen’. Ik denk dat ik het maar goed opberg.