VoorwoordIntroductieHet ontstaan van stegenKerkenstad UtrechtUtrecht, de stad na 1122Utrecht na de ReformatieDe negentiende eeuwVan Woningwet 1901 tot CityvormingDe stegen in mineurHet herstel van de stegenHet ontstaan van nieuwe stegenDe waarde en beleving van stegenBevindingen bij bijna 400 stegenStegen: wat brengt de toekomst?LiteratuurBijlage - Register van verdwenen steegnamen in UtrechtBijlage - Stegenrapport Oude Stad UtrechtBijlage - Stegenkaart UtrechtTussen Zwaansteeg en Achterom beschrijft de vorming van de stad met de stegen van de bijbehorende tijd. Bedoeld voor geïnteresseerden in het ontstaan en de ontwikkeling van Utrecht.Tussen Zwaansteeg en Achterom plaatst de stegen van Utrecht in de context van hun ontstaan. Beschreven wordt de vorming van de stad met gebeurtenissen per tijdsperiode en geïllustreerd met de stegen van de bijbehorende tijd. Het boek begint bij het vroegste begin, de Romeinen, en eindigt met bespiegelingen over de toekomst. Nog nooit is zo uitgebreid over de stegen van de stad geschreven. Het boek is bedoeld voor geïnteresseerden in het ontstaan en de ontwikkeling van Utrecht en met belangstelling voor de oudste en kleinste wegen.Aanleiding voor het boek is een in 2019 afgerond onderzoek naar de toestand van de stegen. Dat vond plaats in het gebied van de stad in 1832, de ‘Oude Stad’ met de daarin te vinden oude en nieuwere stegen, sloppen, achterommen en hoven. Al deze tot de verzameling stegen behorende wegen zijn bezocht. Stegen in de binnenstad, langs de Vecht, de Vaartsche Rijn en de Biltstraat. Bij de publicatie horen een Register van verdwenen steegnamen in Utrecht, een ‘Stegenkaart Utrecht’ en het digitale ‘Stegenrapport Oude Stad Utrecht’.Tussen Zwaansteeg en Achterom, Het Stegenboek van UtrechtTussen Zwaansteeg en Achterom beschrijft de vorming van de stad en de onmisbare rol daarin voor de stegen. Stegen zijn er in soorten en maten, ook een hof, achterom of slop behoort tot de verzameling. Het boek begint bij het vroegste begin, de Romeinen, en eindigt met bespiegelingen over de toekomst. Het boek is bedoeld voor geïnteresseerden in het ontstaan en de ontwikkeling van Utrecht en met belangstelling voor de oudste en de kleinste wegen. Nog nooit is zo uitgebreid over de stegen van de stad geschreven. Het is Het Stegenboek van Utrecht.Aanleiding voor het boek is een onderzoek van de Historische Vereniging Oud-Utrecht naar stegen. Alle stegen van de binnenstad, langs de Vecht, de Vaartsche Rijn en de Biltstraat zijn bezocht. Van dit onderzoek verscheen gelijktijdig met het boek een kaart en een rapport: Stegenrapport Oude Stad Utrecht, Inventarisatie van de oudste en de kleinste wegen. Van bijna 400 stegen zijn waarnemingen en informatie vastgelegd, inclusief foto’s. Alle stegen staan op een bij het boek horende Stegenkaart Utrecht.Tussen Zwaansteeg en Achterom beschrijft de vorming van de stad met gebeurtenissen per tijdsperiode en geïllustreerd met de stegen van de bijbehorende tijd. Elke periode in de ontwikkeling van de stad wordt belicht. De Romeinse tijd, de Middeleeuwen, de tijd tot en met de negentiende eeuw en daarna het verval.Wonen op een steeg was eeuwenlang voor inwoners van de stad heel gewoon. Utrechters hadden genoeg aan een kleine kamerwoning voor hun gezin. Door de groeiende welvaart na de Middeleeuwen nam de behoefte aan grotere woningen langs de grachten toe. Daar had de stad er niet genoeg van. Stegen veranderden in straten, bredere wegen waaraan grotere huizen kwamen te staan. Grote veranderingen kwamen in de negentiende en twintigste eeuw. Door de groei van de bevolking en de wens naar meer woningen werd de oude stad rond 1865 echt te klein. Dat voorkwam niet de sterke groei van kleine huizen in stegen. Het zette de leefbaarheid van de stad onder druk. Het duurde pas tot 1901 voor er eisen aan woningen werden gesteld. De daaruit voortkomende sanering van stegen leverde echter een onbewoonbare stad. Die situatie werd pas met de Stadsvernieuwing in de jaren 1970 en 1980 gekeerd. De stegen hebben hun waarde bewezen. Inmiddels is de Oude Stad een zeer gewilde woonwijk, in tegenstelling tot 30-40 jaar geleden. Er zijn nieuwe uitdagingen om het een stadsdeel voor iedereen te houden, voor bewoners, bezoekers en de velen die er werken. Het boek is er digitaal en in druk, inclusief de Stegenkaart Utrecht. Het boek is uitgebracht door de Historische Vereniging Oud-Utrecht tegen een aantrekkelijke prijs. Dat is mede mogelijk gemaakt door steun van de Stichting Elise Mathilde Fonds, de Stichting Stadsherstel Droste Fonds, de Stichting Kees Eijrond Fonds en de J.E. Jurriaanse Stichting.-Bert Poortman, TUSSEN ZWAANSTEEG EN ACHTEROM, Het Stegenboek van Utrecht, Historische Vereniging Oud-Utrecht, ISBN 9789071108396.TUSSEN ZWAANSTEEG EN ACHTEROM, prijs voor leden van de Historische Vereniging Oud-Utrecht € 7,50. Winkelprijs € 17,95. Gebonden, 160 bladzijden met meer dan 180 illustraties in kleur. Formaat 26 cm hoog, 21 cm breed. Verkrijgbaar via de website van www.oud-utrecht.nl. Ook te koop in de boekwinkels te Utrecht.